توپقاپی سرای، استانبول

این کاخ در میان قرون وسطی و زمان معاصر قرار دارد و می تـــــــــواند باز تابی از پیشینه دور دست معماری کاخ سازی رومی وبیزانسی و اسلامی باشد. تاریخ ساخت و ساز توپقاپی سرا علی الاصول تاریخی آرام و رشد آن ارگانیک است. چنین تکامل تدریجی مانع از راه یابی به هر گونه نقشه جامع که گویای ارتباط منطقی به خود بوده است. مقیاس حجیم این ساختمان ،وضع استحفاظی عمومی فوق العاده خوب آن موجب شده اسناد مکتوب فراوانی در باره  آن ارائه شود. کاخ زمــستانی بر بلندی تپه بر افراشته شده که همین هسته مرکزی ، توپ قاپی(دروازه توپ) نام گرفته و در حقیقت این نـــــــــام را از کاخ کوچکتری گرفته است که در سال 1863 سوخت ولی نام این بنا به آن چسبیده است. بدین ترتیب نام جزئی از مجموعه بر کل آن گذارده شده و کاخ کلا از توالی بناهای جداگانه ای عاری از نظم حاصل شده است
.
زمینی که برای توپقاپی در نظر گرفته شده بی نظیر است، زیرا هزار سال پیش امپراطوران بیزانسی این زمین را برای کاخ خود برگزیدند. این شبه جزیره از نظر سوق لجیشی میان شاخ زرین و دریای مرمره قــــــــــــــرار دارد. این زمین تقریباٌ‌ مثلث شکل است و دو ضلع مثلث دارای دیواری است که دریا آن را احاطه کرده است و جانب خـــــــــشکی آن را نیز دیوار حجیمی بسته است. پشت این دیوار پنج حیاط پی در پی اشکار شده است. در مجـــموع شهر کوچکی را تشکیل می داده که دارای 350 اتاق بوده و جمعیتی در حدود پنج هزار نفر را در خود جای داده- قلب شهر در حیاط های دوم، سوم و چهارم قرار داشته و بخش های زندگی و کار این جمعیت بررگ در آن ها متمرکز شده یود. با این حال مقیاس صرف این بنا اقدا می تواند فریبنده باشد، زیرا قسمت اعظم هفتصد هزار متر مربعی کاخ را پارکها، زمین های سان، گذرهای درخت کاری شده، باغهای تزئینی و باغهای کاربردی، آب نماها و فواره ها اشغال کرده بود. معمول بر این است که توپقاپی سرای را حیاطهای پی در پی توصیف کنند که تنها تا حدی درست است، چون توده بناهایی که متراکمترین بخش محوطه را پر می کند در خارج از این توالی و در طرف شمال غربی آن قرار دارد و فاصله حیاط های دوم و سوم را در بر می گیرد.

از طریق دروازه امپراطوری، باب همایون که محمد فاتح آن را در 1471 ساخته وارد اولین حیاط می شوند. این دروازه علی الاصول طاق نصرتی است که با خارجی ترین دیوار کاخ ترکیب شده است. پشت آن گنبدی قرار دارد که اتاقــــهای محافظان در دو سوی آن ساخته شده. این دروازه راه به حیاط عظیمی دارد به طول سیصد متر که عمدتاٌ مصارف نظامی داشته، فضاهای گشوده و مسطح و باز آن بسیار مناسب برای سانه های تشریفاتی و مشق های نظامی بوده است. در حالی که بناهای واقع در امتداد محیط مشتمل بر بیمارستانها، سربازخانه ها، ضرابخانه و قورخانه و انبار و عدالتـخانه و غیره بود. دروازه میانی که معروف به باب الاسلام است به حیاط دوم راه دارد که تنها سلطان با اسب مـی تواند وارد آن شود. چون در جناح شمال غربی اتاق شو را(دیوان) قرار دارد و وزیران در حالی که از بالا زیر نظر سلطان قرار داشتند که در پشت مشبکی در بالاخانه نشسته بود برای امور مهم اداری گرد می آمدند خرانه داخلی در جوار دیوان بود و در پشت آن برج بلندی قرار داشت. این دروازه را سه گذر درختکاری نشده به سه جناح اصلی حیاط مرتبط می ساخت.

دروازه باب السعاده که در اصل احتمالا گنبد پوش بوده شاید کانون کاخ بوده سرسرای پذیرایی بلافاصــــله پشت دروازه سعادت قرار داشت. یکی از بناها که در 1468 محمد فاتح ساخت مجموعه ای از پنج اطاق مربع بود جاذبه اصـــلی این مجموع فضاهای رو به دریای مرمره بود
.

حرم در دو سوی شمال غربی حیاطهای دوم و سوم قرار دارد. این حرم در اواخر قرن 16 چهل و چهار حیاط و دویست اطاق داشته از این رو کاخی در درون کاخی بوده است.

تعدادو تعدد توریست ها در آنجا و کلا در استانبول حیرت آور است و نشانگر هنر ترک ها در جذب توریست می باشد. با حذف ویزای ورود به ترکیه از ناحیه دولت و نیز تغییر دیدگاه ها نسبت به مقوله توریست ،فرهنگ ان نیز در مدت کوتاهی در ترکیه و علی الخصوص عروس شهر های آن استانبول جا افتاده و شما می توانید در اکثر نقاط و خیابانهای آن شهر توریست ها ی زیادی را از اقصی نثاط دنیا مشاهده نمائید. در حوزه بزرگ و گسترده ای مثل کاخ توپ قاپی که مشتمل بر قصرها و ساختمان های متعدد همراه با اشیای قیمتی است در هر اتاق و در هر معبر به جای یک راهنما، یک مامور ایستاده است. ماموری که نه اجازه می دهد تا از شمشیر جواهرنشان حضرت محمد(ص) عکس بگیری و نه از شمشیر حضرت علی(ع) . گوشی های نصب شده کنار هر آثاری، حکم راهنما را بازی می کند که با بلیت های در دست گردشگران فعال می شود. فعال در آن حد که فقط اطلاعات تعریف شده را به مخاطب ارائه می دهند و نه اینکه به گردشگران توضیح دهد چطور حضرت محمد یک شمشیر جواهرنشان داشته و یا شمشیر حضرت علی در این مکان چه می کند و چگونه آمده است. نگهبانان، همه جا حضور دارند، پشت سرش، مقابل لنز دوربینت، پشت ستون و همه جا تا مبادا حتی روی شیشه های ویترین جای انگشت کسی باقی بماند.توپ قاپی و موزه فوق العاده با ارزشی است که شامل تحفه های سلاطین کشورها به بارگاه عثمانی است   که از آنها می تونیم به تخت جواهر نشان نادر اشاره کنیم و یا قسمتی از جمجمه یکی از حواریون ، پرده های کعبه و ناودان طلائی آن و یا درب  کعبه و قفل آن وعصای حضرت موسی و دست حضرت یحیی و مهر حضرت محمد (ص) ، شمشیر ایشان و نیز شمشیر مولا امیر المومنین علی (ع) که بر خلاف انتظار ما تک لبه است نه دو لبه که ما ذوالفقارش می نامیم.و  خیلی از آثار با ارزش دیگر .

ترکیه در استفاده از تمام امکانات برای جلب توریست موفق عمل کرده بود واین را میشود براحتی لمس کرد وبایستی بگویم  ترکیه برنده این معامله است چراکه خود را مجبور نکرده اشعار فارسی مولانا را که روی کتیبه های «توپ قاپی» نوشته شده بردارد و جای آن اشعاری ترکی زبان بگذارد. ترکیه آنقدر شهامت دارد از همه داشته هایش به هر نحوی که جذب گردشگر کند و پول درآورد. مثل ما و معبد هندوها در بندرعباس که در مواجهه دو فرهنگ و دو مذهب همه نقاشی های خاص این معبد به غیر از یک تکه از آن از بین رفته است. شاید حداقل می توانستیم به بهانه این معبد خاص گردشگران هندی را به تماشای هنر اجداد خود دعوت کنیم. اما این معبد حتی برای گردشگران ایرانی هم بروشور ندارد. چشمان کور که امروز مولانا مال آنها میشود و فردا ....

بعد از اتمام بازدید از موزه توپقاپی عازم بازدید از مسجد جامع سلیمانیه که آن نیز از مساجد بزرگ اسلامی است، می شویم .

 

 

مسجد با شکوه سلیمانیه :

این مسجد به همراه گنبد و چهار مناره بلند و باریکش در قسمت غربی خلیج استانبول قرار گرفته است. این مسجد که یکی از زیباترین مساجد موجود در شهر استانبول می باشد در فاصله سالهای 1550 تا 1557 میلادی توســـط معمارسنیان که یکی از معروف ترین معماران دوره طلائی امپراطوری عثمانی به شمار می آمده ، ساخــــته شده است. بنای این مسجد از نقطه نظر محل قرار گیری آن ، که در بالا ترین نقطه یک تپه می باشد ، بسیار مناسب است. به علاوه چهار مناره موجود در این مسجد که در چهار طرف حیاط آن قرار گرفته در نگاه اول کاملا جلب توجه می کند. در قسمت داخــــــــــل مسجد محراب و منبری از سنگ قرمز کنده کاری شده وجود دارد و پنجره ها به شیشه های رنــــگی مزین است. در باغهای این مجموعه آرامگاه سلیمان و همسرش خرم سلطان قرار دارد. ضمن اینــــتکه مقبره معمارسنیان نیز در نزدیکی همین مسجد قرار گرفته است. علاوه براینها چهـــــــــــار مدرسه دینی ، یک مدرسه طب ، یک کاروانسرا ، حمام ترکی ، آشپزخانه و آسایشگاهی برای فقرا در این مجموعه به چشم می خورد.

 

بعد از بازدید مساجد سلیمانیه و ینی جامی ،راهنمای تور، به ترتیب تمام توریست ها را به هتل هایشان برمی گرداند مبلغ بازدید گروه ما حــــــــــــدود  400یتله شده است. از هتل به یکی از رستوران های خیابان تکسیم میرویم و دوباره محسور غذا های متنوع و خوشمزه ترکی با دوغ های غلیظ و نوشیدنی و باقلاو های شیرین شان می شویم .

 

تجربه های ترکیه در جذب گردشگر

1-ترکیه به تازگی اعلام کرده است درآمد حاصل از صنعت توریسم ترکیه در سه ماهه دوم سال ۲۰۰۶ برابر با ۶۳ میلیارد دلار به ثبت رسیده که در مقایسه با همین دوره در سال گذشته ۸۱ درصد کاهش یافته است.
۲-همه در ترکیه می دانند نقششان در مقابل یک گردشگر خارجی چیست. آنها ۳۰
سال است که مشقشان را هر روز تمرین می کنند و هر روز حرفه ای تر و روان تر از روز قبل هستند.
۳
-نداشتن انتظار کمک برای بخش خصوصی از سوی دولت و در مقابل نبود قوانین دست و پاگیر این امنیت را به سرمایه گذار می دهد تا اطمینان داشته باشد که قادر خواهد بود در مدت چند سال به سود واقعی خود دست پیدا کند.
مطلب زیر را از اینتر نت برداشتم و بدلیل جالب بودنش  در این قسمت آوردم:

وزیر کشور ترکیه آمده تا در افتتاح یک هتل پنج ستاره که صاحب آن هیچ نسبتی با هیچ کدام از دولتمردان ترکیه نداشت و هیچ لیری از دولت برای راه اندازی این هتل نگرفته بود به عنوان تنها سخنران افتتاحیه سخن بگوید. او به سادگی مقابل مسافران و مهمانان ایستاد و گفت: «امروز در استانبول زیبا همه با هم هستیم و خیلی خوشحالم که این مکان تاریخی اکنون به یک هتل پنج ستاره تبدیل شده است. استانبول اکنون با راه اندازی هتل های در حال احداث از سوی شما این ظرفیت را دارد تا سالانه بیش از پنج میلیون گردشگر را جلب کند. پس، از دوستان خواهش می کنم در استانبول زیبا با جذب گردشگر هتل های پنج ستاره بیشتری بسازند.» هتل افتتاح شده روی اسکلت یک ساختمان قدیمی و مخروبه باقی مانده از جنگ جهانی دوم ساخته شده که مدت ها به عنوان پاتوق معتادان و بی خانمان ها مورد استفاده قرار می گرفت. با درخواست یک سرمایه گذار دولت ساختمان مخروبه را به مدت ۲۵سال اجاره می دهد و در مدت یک سال ساختمان متروکه محله امین اونو تبدیل به هتلی پنج ستاره با ویژگی خاص می شود. از طبقه آخر این هتل که رستوران واقع شده می توان هم خلیج و هم بوسفر را تماشا کرد و این جذابیتی است که مدیریت هتل تازه افتتاح شده روی آن برای جلب مسافران بیشتر، سرمایه گذاری کرده است.
استانبول به عنوان ویترین ترکیه این امیدواری را برای وزارت فرهنگ و توریسم به همراه دارد تا پایان سال
۲۰۰۶ در کنار جذابیت سایر شهرهای این کشور بالغ بر ۲۰ میلیارد دلار درآمد به دست آورد و استانبول مقصد اول این گردشگران است. هر چند که موسسه آماری ترکیه به تازگی اعلام کرده است درآمد حاصل از صنعت توریسم ترکیه در سه ماهه دوم سال ۲۰۰۶ برابر با ۶۳ میلیارد دلار به ثبت رسیده که در مقایسه با همین دوره در سال گذشته ۸۱ درصد کاهش یافته است. اما این کاهش آمار گردشگران و درآمد حاصله از آن باعث نمی شود تا تغییری انقلابی در سیاستگزاری های دولتمردان ترکیه برای افتتاح هتل های جدید و قوی تر کردن خدمات و تجهیزات هتلداری رخ دهد. هر چند که بازدید از هتل های پنج ستاره چهار شهر توریست پذیر ترکیه نشان داد هتل های پنج ستاره ایرانی می توانند با اندکی تغییر در مدیریت خود گامی بلندتر از هتل های پنج ستاره ترکیه بردارند.

و اما

 



تاريخ : شنبه ۱٩ امرداد ۱۳۸٧ | ۱٢:۳۱ ‎ب.ظ | نویسنده : مرتضی شیخ بگلو | نظرات ()