کاخ ورسای

کاخ ورسای، اقامت‌گاه سلطنتی دربار فرانسه، در قرن هفدهم و به دستور لوئی چهاردهم در حومه پاریس ساخته شد. این کاخ عظیم که از جمله خارق‌العاده‌ترین کاخ‌های کلاسیک جهان محسوب می‌شود، از سال 1979 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است.  کاخ ورسای و فضای سبز اطرافش با 800 هکتار وسعت، 700 اتاق، 12 مایل جاده، 200 هزار اصله درخت، 50 فواره، 2150 پنجره، 67 راه‌پله، 6 هزار تابلوی نقاشی، 1500 طراحی، 2100 مجسمه و 5 هزار قطعه مبلمان، پس از بیش از سه قرن که از زمان ساخت آن می‌گذرد هنوز چشم هر بازدیدکننده‌ای را خیره می‌کند.
کاخ ورسای که ولتر آن را «شاهکار سلیقه بد و عظمت» خوانده بود، در عرض چند دهه و بر اثر حسادت لوئی چهاردهم به کاخ یکی از وزرایش، در شکارگاه سلطنتی فرانسه ساخته شد. لوئی چهاردهم در سال 1682، به همراه قسمت اعظم دربار و اطرافیانش ــ جمعاً در حدود 20 هزار نفر ــ به کاخ ورسای نقل مکان کرد.
تاریخچه ورسای
لوئی سیزدهم معمولاً در جنگل‌های اطراف دهکده ورسای در حومه پاریس به شکار می‌رفت و در سال 1624 دستور داد تا کلبه شکاری در این مکان ساخته شود.  هنگامی که لوئی چهاردهم در سال 1660 به قدرت رسید، به جستجوی مکانی در نزدیکی پاریس اما دور از هیاهوی شهر برآمد تا کاخ سلطنتی عظیمی در آن بنا کند. لوئی چهاردهم که در میان جنگ‌های داخلی و جنگ قدرت اشراف فرانسه بزرگ شده بود، قصد داشت با گرد هم آوردن همه اشراف و درباریان زیر یک سقف، کنترل کامل دربار فرانسه را به دست بگیرد. او بالاخره تصمیم گرفت کلبه شکار کوچک ورسای را به کاخی عظیم تیدیل کند. لوئی لووو، آرشیتکت مشهور فرانسوی، عملیات ساخت قصر را عهده‌دار شد و تا سال 1678 بر عملیات ساخت قصر نظارت داشت. در سال 1678 ژول هاردون مانسارت، دیگر آرشیتکت فرانسوی، سرپرستی ساخت ورسای را برعهده گرفت. از جمله بناهای مهمی که او به نقشه اصلی کاخ اضافه کرد، می‌توان به کلیسا و تالار آینه‌ها اشاره کرد.
بالاخره لوئی چهاردهم در 6 می سال 1682 به همراه بیست هزار نفر از اطرافیانش به این کاخ نقل مکان کرد. اما تکمیل ساخت و ساز قصر تا سال 1688 به طول انجامید. تکمیل این قصر محصول همکاری سه مغز متفکر اصلی طرح، یعنی لوئی لووو (آرشیتکت اصلی)، شارل لوبرون (طراح باغ) و آندره لونوتر (مدیر تزئینات داخلی) بود.
هزینه‌ها و فایده‌های ورسای
کاخ ورسای چنان شکوه و عظمتی دارد که اغلب بازدیدکنندگان امروزی می‌پرسند «چقدر خرج ساخت این کاخ شده است؟» این بازدیدکنندگان به خطا گمان می‌کنند که ورسای تنها خانه‌ای است که در ابعادی درخور خاندان سلطنتی فرانسه گسترش یافته است. لوئی چهاردهم با ساخت ورسای، آن را به خانه اشراف و مقر اصلی دربار فرانسه تبدیل کرد. لوئی چهاردهم خودش هم در ورسای ساکن بود و اتاق خواب او به گونه‌ای نمادین در مرکز ردیفی طولانی و متقارن از ساختمان‌های به هم پیوسته قرار داشت. قدرتی که تمام فرانسه را کنترل می‌کرد، از این مرکز ساطع می‌شد.
ورسای خانه هزاران نفر از اشراف و نیز محل کار دربار و کارگزاران حکومت فرانسه بود. لوئی چهاردهم با کشاندن بخش اعظم اشراف به ورسای، از مقاومت آن‌ها در برابر ایجاد یک نظام پادشاهی قدرتمند و مرکزیت یافتن قدرت جلوگیری کرد. با این حال کاخ ورسای، کاخی بزرگ و مجلل بود و نگهداری آن هزینه‌های خاص خودش را هم داشت. در برخی منابع آمده است که نگهداری از قصر و هزینه خورد و خوراک مستخدمان و خانواده سلطنتی، در مجموع 25 درصد کل درآمد حکومت فرانسه را به خود اختصاص می‌داده است. اما به گفته مورخان، این اعداد و ارقام ساخته و پرداخته ذهن کسانی است که می‌خواهند زیاده‌روی‌های خاندان سلطنتی فرانسه را دلیل اصلی انقلاب کبیر این کشور نشان دهند. بنا بر محاسبات کارشناسی، به نظر می‌رسد هزینه اداره و نگهداری ورسای کمتر از 6 درصد درآمد کل حکومت فرانسه در آن زمان باشد. اما گذشته از این هزینه‌ها، کارشناسان نقش ورسای در کاهش قدرت اشراف و مرکزیت یافتن قدرت اداره کشور و نیز تأثیر این کاخ بر هنر و معماری فرانسه و کل اروپا را از جمله فواید آن برای کشور فرانسه ذکر می‌کنند. امروز نیز کاخ ورسای با 10 میلیون بازدیدکننده در سال، یکی از مهم‌ترین جاذبه‌های فرهنگی و گردشگری کشور فرانسه است.
تالار آینه‌ها
تالار آینه‌ها، زیباترین و مهم‌ترین بخش کاخ ورسای است. این تالار که در سال ۱۶۷۸ ساخته شده است، در طبقه اول کاخ ورسای قرار دارد و 578 آینه در آن نصب شده است. تالار آینه‌ها ۷۳ متر طول، ۱۱ متر عرض و 12 متر ارتفاع دارد. این تالار ۱۷ پنجره دارد که به سوی باغ باز می‌شوند و از هر پنجره می‌توان بخشی از باغ را مشاهده کرد. در واقع از این تالار می‌توان کل باغ اطراف کاخ را دید.روبروی پنجره‌ها آینه‌های بلند قدی قرار دارد که تصویر باغ در آن‌ها منعکس می‌شود. چهل لوستر بزرگ از سقف بلند تالار آویزان است. مجسمه‌ای مرمرین از لوئی چهاردهم نیز زینت‌بخش این تالار است. تمام عروسی‌ها، جشن‌ها و مراسم تاجگذاری، از جمله تاجگذاری ژوزفین در زمان ناپلئون بناپارت در این تالار صورت می‌گرفته است. تالار آینه‌ها نه تنها سمبل اقتدار پادشاهان فرانسه است، بلکه در دوران بعد از انقلاب فرانسه نیز نقشی کلیدی داشته است. در سال ۱۹۱۹ و در جریان جنگ جهانی اول اغلب تصمیم‌های مهم و قراردادها در این سالن منعقد می‌شد.
بازسازی 400 میلیون یورویی ورسای
در حال حاضر کاخ ورسای به موزه‌ای برای بازدید عموم تبدیل شده است و با بیش از 10 میلیون بازدیدکننده در سال، بزرگترین جاذبه گردشگری فرانسه به حساب می‌آید. عملیات مرمت و بازسازی کلی این کاخ از سال گذشته و با بودجه‌ای معادل 400 میلیون یورو آغاز شده است و به پیش‌بینی کارشناسان این پروژه بیش از 20 سال به طول خواهد انجامید.
ژان ژاک آیاگون، وزیر فرهنگ فرانسه در مورد بازسازی این کاخ می‌گوید «این نخستین بازسازی اساسی ورسای از اوایل قرن نوزدهم به بعد است و بزرگترین پروژه بازسازی و مرمت فرانسه پس از بازسازی و تعمیر موزه لوور در اواخر قرن بیستم محسوب می‌شودهدف مرحله اول عملیات بازسازی ورسای، که تا اواخر سال 2009 به طول خواهد انجامید، ایمن سازی این کاخ است: تعمیر بویلر‌ها و دستگاه‌های گرم‌کننده کاخ که چندبار ورسای را تا مرز انفجار پیش برده‌اند؛ تعویض سیم‌کشی و سیستم الکتریسیته کاخ که به دهه 1940 تعلق دارد و تعویض دزدگیرها و سیستم اطفای حریق که خود به آثاری عتیقه تبدیل شده‌اند. فردریک دیدیه، آرشیتکت ارشد کمیسیون بناهای تاریخی فرانسه، می‌گوید «مقایسه پروژه بازسازی کاخ ورسای ممکن است از نظر ابعاد و عظمت با بازسازی موزه لوور قابل مقایسه باشد، اما از نظر هدف پروژه به کلی متفاوت است. در مورد لوور، یک موزه مدرن درون یک قصر قدیمی ساخته می‌شد، اما ورسای، خود یک موزه است.



تاريخ : پنجشنبه ٢٤ بهمن ۱۳۸٧ | ٢:٤۱ ‎ب.ظ | نویسنده : مرتضی شیخ بگلو | نظرات ()